"Ulishawahi kujiuliza kwanini mwanafunzi aliyekuwa anaongoza kwa 'A' darasani, leo hii anahangaika kulipa kodi ya nyumba, huku yule aliyekuwa anaishia kupata 'C' na 'D' anamiliki biashara kubwa mjini Dare es salaam au Mwanza?
Ukweli mchungu ni huu: Shule ilitufundisha jinsi ya kufanya kazi kwa ajili ya pesa, lakini haikutufundisha jinsi ya kufanya pesa itufanyie kazi.
Tumepoteza miaka 15 hadi 20 tukisoma 'Logarithms' na 'Photosynthesis', lakini hakuna mwalimu aliyewahi kusimama mbele ya ubao na kutuambia jinsi ya kuwekeza (Investing), jinsi ya kulipa kodi (Taxes), au jinsi ya kuanza biashara bila mtaji wa mamilioni.
Katika makala ya leo ya Mindzetu, tunaenda kufunua mambo matano (5) ya msingi kuhusu fedha ambayo mfumo wa elimu uliyafanya kuwa siri. Ukielewa jambo la namba 3, mtazamo wako kuhusu mshahara na utajiri hautabaki kama ulivyokuwa..."
1. Elimu ya Kuajiriwa vs. Elimu ya Kumiliki (Wajiriwa vs. Waajiri)
"Tangu siku ya kwanza tunaingia darasani, tulifundishwa kuwa njia pekee ya kufanikiwa ni kusoma kwa bidii, kupata maksi nzuri, na mwisho wa siku 'kupata kazi nzuri.' Shule ilituandaa kuwa sehemu ya mashine ya mtu mwingine (Wajiriwa), lakini haikutufundisha jinsi ya kumiliki mashine hiyo (Waajiri).
Siri ya namba 1 ambayo shule haikutaka tuijue ni hii: Mshahara ni malipo unayopewa ili uache kufuatilia ndoto zako na uanze kutimiza ndoto za mwajiri wako.
Shule ilitufundisha nidhamu ya kufuata kengele, kuvaa sare, na kuomba ruhusa ya kwenda maliwatoni mambo ambayo ni muhimu kwa 'mfanyakazi bora.' Lakini haikutufundisha ujasiri wa kuchukua hatari (Risk-taking), jinsi ya kusajili kampuni, au jinsi ya kusimamia watu. Katika ulimwengu wa kweli, utajiri haupatikani kwa kufanya kazi masaa mengi zaidi, bali kwa kumiliki mifumo inayofanya kazi hata ukiwa umelala. Ukitegemea mshahara pekee, unakuwa umecheza mchezo ambao mwamuzi ni mwajiri wako, na anaweza kuumaliza wakati wowote."
3. Tofauti Kati ya "Asset" (Kitu Kinachokuingizia Pesa) na "Liability" (Kitu Kinachokula Pesa Yako)
"Hili ndilo jambo ambalo shule haikutaka tulijue": Mshahara mkubwa haukufanyi uwe tajiri; unakufanya tu uweze kukopa zaidi.
Shuleni tulifundishwa kuwa ukipata kazi nzuri, nunua gari zuri na jenga nyumba kubwa. Lakini katika ulimwengu wa kweli wa kifedha, gari unalolitumia kwenda kazini na nyumba unayoishi (ambayo haikuingizii kodi) ni Liabilities. Yanatoa pesa mifukoni mwako kila mwezi kupitia mafuta, matengenezo, na kodi za majengo.
Siri ya namba 3 ni hii: Matajiri hawanunui 'Liabilities' kwanza. Wanatumia mshahara au faida zao kununua. Assets: vitu vinavyozalisha pesa bila wao kuwepo.
- Asset: Ni hisa (stocks), mashine ya kusaga unayomiliki mtaani, au blogu yako ya Mindzetu inayozalisha pesa kupitia matangazo.
- Liability: Ni simu ya gharama uliyochukua kwa mkopo, au nguo za gharama unazonunua ili uonekane una pesa.
Shule ilitufundisha jinsi ya kusoma 'Balance Sheet', lakini haikutufundisha jinsi ya kutengeneza 'Cash Flow'. Ukianza kununua Assets kabla ya kununua 'anasa', unakuwa umeanza safari ya uhuru wa kifedha ambayo mwalimu wako wa 'Economics' hakuwahi kukuambia."
4. Nguvu ya Muda: Kwanini Kuanza na Shilingi 10,000 Leo ni Bora Kuliko Kusubiri Milioni 10 Kesho
"Shuleni tulifundishwa 'Simple Interest' (Riba Rahisi) kwenye masomo ya Hisabati, tukapiga hesabu za kutafuta mshahara wa mfanyakazi baada ya mwaka mmoja. Lakini tulichonyimwa ni siri kuu ya matajiri: Compound Interest ile ambayo Albert Einstein aliiita 'Ajabu ya Nane ya Dunia.'
Shule ilitufundisha kusubiri: 'Soma kwa miaka 20, kisha utafute kazi, kisha anza kuweka akiba.' Huu ni mtego. Siri ya namba 4 ni kwamba Utajiri hautengenezwi na kiasi kikubwa cha pesa unachoanza nacho, bali unatengenezwa na 'Muda' ambao pesa hiyo inakaa kwenye uwekezaji.
Ikiwa kijana wa miaka 20 ataanza kuwekeza Shilingi 50,000 kila mwezi kwenye mifuko ya uwekezaji (kama UTT AMIS nchini Tanzania) yenye riba ya wastani wa 12%, akifika miaka 50 atakuwa na mamia ya mamilioni. Lakini yule anayesubiri mpaka apate mshahara mkubwa akiwa na miaka 40 ili aanze kuweka Shilingi 500,000, hataweza kumfikia yule aliyeanza na kiasi kidogo mapema.
Shule ilitufundisha kuwa 'Pesa ni Karatasi', lakini ukweli ni kwamba Pesa ni Mbegu. Ukila mbegu yote leo, umekula msitu wa kesho. Kuanza kuwekeza leo, hata kama ni kidogo, ni bora kuliko kusubiri 'siku moja' utakapokuwa na pesa nyingi. Muda ni rafiki wa tajiri, lakini ni adui wa anayeahirisha mambo."
5. Uthubutu Hofu ya Kufeli: Kwanini 'F' ya Darasani Ni Tofauti na 'F' ya Maisha ya Kweli
"Shuleni, kupata 'F' (Kufeli) ilikuwa ni aibu. Ilimaanisha wewe siyo mwerevu, utachekwa na marafiki, na utagombezwa na wazazi. Mfumo wa elimu ulitufundisha kuwa 'Kukosea ni Dhambi.' Lakini katika ulimwengu wa kutafuta pesa na mafanikio, kufeli ni sehemu ya mtaala.
Siri ya namba 5 ni kwamba: Huwezi kuwa mshindi bila kuwa mchezaji, na huwezi kuwa mchezaji bila kuumia au kupoteza mechi kadhaa.
Matajiri wakubwa duniani na hapa kwetu Tanzania wamefeli mara nyingi kuliko walivyofanikiwa. Tofauti yao na watu wengine ni kwamba, wao hawaioni 'F' kama mwisho wa safari, bali kama 'Feedback' (Mrejesho). Ukifungua biashara Mwanza ikafa, shule inakuona umefeli, lakini maisha yanakuona umeongeza uzoefu ambao huwezi kuupata kwenye kitabu chochote cha 'Commerce'.
Shule ilitufundisha kukariri majibu sahihi, lakini maisha yanatutaka tuthubutu hata kama hatuna majibu yote. Usiogope kuanza kwa sababu ya kuogopa kukosea. Kosa kubwa kuliko yote maishani ni kutoanza kabisa kwa kuogopa kufeli.
"Elimu ya darasani ni nzuri na inatupa msingi wa kusoma na kuandika, lakini elimu ya fedha na mindset ndiyo inayotupa uhuru wa kuishi maisha tunayotaka. Mindzetu ipo hapa kukukumbusha kuwa hukuchelewa; kile ambacho hukupewa darasani, unaweza kuanza kujiandikisha mwenyewe leo kupitia vitabu, uzoefu, na kuthubutu.
HITIMISHO: SAA YA KUAMKA NI SASA
"Elimu ya darasani ni nzuri na inatupa msingi wa kusoma na kuandika, lakini elimu ya fedha na mindset ndiyo inayotupa uhuru wa kuishi maisha tunayotaka. Mindzetu ipo hapa kukukumbusha kuwa hukuchelewa; kile ambacho hukupewa darasani, unaweza kuanza kujiandikisha mwenyewe leo kupitia vitabu, uzoefu, na kuthubutu.
Usikubali kubaki na cheti mkononi huku mfuko ukiwa mtupu. Anza kutengeneza Assets, heshimu Muda, na usiogope Kukosea.
Je, ni jambo gani kati ya haya 5 limekugusa zaidi leo? Niandikie kwenye maoni (comments) hapo chini, na usisahau kusambaza makala hii kwa rafiki yako mmoja unayemtakia mema."
0 Maoni